Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΣΤΙΣ ΠΑΛΙΑΜΠΕΛΕΣ

            

Η περιοχή «παλιαμπέλες» βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του χωριού της Χρυσοπηγής και καλύπτεται από τα χωράφια των κατοίκων σε μεγάλη έκταση, Ανάμεσα στα χωράφια ήταν και το εκκλησάκι της Παναγίας που καταστράφηκε προφανώς από τους τουρκαλβανούς κατά τα Ορλωφικά 1770-1780. Μετά τη καταστροφή έμεινε όρθια στη βόρεια πλευρά μία μικρή γωνία τοίχων  με την Αγία Τράπεζα και οι γιαγιάδες του χωριού μας πήγαιναν και άναβαν το καντηλάκι της Παναγίας τις μεγάλες γιορτές.

 Δεν είναι γνωστό ποιος το έκτισε για πρώτη φορά σε αυτή την ερημική τοποθεσία ανάμεσα στα χωράφια. Κάνοντας κάποιος ένα  περπάτημα στη περιοχή βόρεια από το εκκλησάκι θα διαπιστώσει ότι στις δυο πλαγιές των χωραφιών ανατολικά και δυτικά υπάρχουν διάσπαρτα πολλά μικρά κομματάκια από κεραμίδια οικοδομής. Μήπως παλαιότερα υπήρχε στο μέρος αυτό οικισμός και οι κάτοικοι έκτισαν και το εκκλησάκι; ή  μήπως η έκταση αυτή άνηκε σε μεγάλο γαιοκτήμονα χριστιανό και να έκτισε αυτό το εκκλησάκι για προσωπική του χρήση κάτι που γίνεται και σήμερα από τους γαιοδεσποτάδες, αλλά η οικοδομή ήταν λιθόκτιστη. Πώς εξηγείται να βρίσκονται τα κεραμιδάκια διάσπαρτα στα χωράφια; Το αλέτρι έβγαζε αρκετά από αυτά κατά το όργωμα. Η απάντηση χάνεται ίσως   στο αχανές παρελθόν.

ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΓΙΩΡΓΟ

 Ο Πρόεδρος της κάθε κοινότητας είναι αιρετός βγαίνει δηλαδή από εκλογές για να διαχειρίζεται τα τοπικά προβλήματα και να διεκπεραιώνει μεταξύ των άλλων και τα μεγαλόπνοα έργα της κοινότητας και της ευρύτερης περιοχής  σε συνεργασία με τους προέδρους των γειτονικών κοινοτήτων. 

Τέτοια έργα που χειρίστηκε ο Γεώργιος Βασιλόπουλος με τους γειτονικούς  προέδρους είναι η ζεύξη του ποταμού Πείρου στους μύλους κοντά στο χωριό Ρίκαβα Λακκωμάτων με γέφυρα. Το έργο αυτό εκτελέστηκε και εξυπηρετεί άνετα τα Δυτικά χωριά του ποταμού με τα Βόρεια χωριά όπως για παράδειγμα ο Κάλανος και άλλα. Έτσι προσφέρεται η δυνατότητα στους αντίπερα φίλους μας να έχουν πρόσβαση και τακτικές επαφές με το χωριό μας πράγμα που η επικοινωνία τα παλαιότερα χρόνια ήταν δύσκολη και αρκετά προβληματική. 

Παρά το γεγονός ότι η κατασκευή της δεν  ήταν τόσο εύκολο εγχείρημα  προς τούτοις χρειάστηκαν πολλές ώρες δουλειάς με τους αρμόδιους παράγοντες της περιφέρειας της Δυτικής  Πελοποννήσου να επιτευχθεί η έγκριση και να δρομολογηθεί η εκτέλεση του έργου.

Το άλλο σπουδαίο έργο ήσσονος αξίας είναι η βελτίωση  και η  κάλυψη  με ασφαλτοτάπητα του δρόμου πέντε χιλιομέτρων Λακκώματα Τσαπουρνιά Μίχα και η σύνδεση του με την οδική αρτηρία Πατρών Καλαβρύτων με αποτέλεσμα   η επικοινωνία των δυτικών χωριών της περιοχής μας να γίνεται άνετα και με ασφάλεια με τα Ανατολικά χωριά. 

Το άλλο και σπουδαίας σημασίας έργο είναι η δημιουργία της πλατείας στο πάνω χωριό πλαισιωμένη με όργανα παιδικής χαράς και κούνιες για τα μικρά παιδιά.  Η πλατεία έγινε σε χώρο που δώρισαν τα αδέλφια Στάθης και Παύλος Γουρδούπης του Δήμου καθώς και ο εξάδελφος τους Αντώνης Γουρδούπης του Χρήστου από τα χωράφια τους  Η παραχώρηση έγινε με πρόεδρο της κοινότητας Χρυσοπηγής το Βασίλόπουλο Βασίλειο το 2005 και στη σημερινή της μορφή ολοκληρώθηκε το έτος 2020 με πρόεδρο το Βασιλόπουλο Γεώργιο.                                                                                                                                                      

 Δεν είναι εύκολη η δουλειά του προέδρου, θέλει να έχει όραμα και τόλμη να είναι οξυδερκής και μαχητικός. Αναφέρομαι στον πρώην πρόεδρο του χωριού Χρυσοπηγής Ερυμάνθου Γεώργιο Βασιλόπουλο που έχει χρηματίσει τέσσερες συνεχείς περιόδους πρόεδρος στο χωριό μας κατάφερε μαζί με τους όλους γειτονικούς προέδρους να πραγματοποιήσει τα δύο μεγαλόπνοα έργα δηλαδή τη ζεύξη του ποταμού Πείρου με γέφυρα και την ασφαλτόστρωση του δρόμου ου θεωρούνται δύσκολα έργα και του αξίζει η  αποδοχή και ο έπαινος. 

    Αθανάσιος Νικ. Στάμος
 Στοιχεία από  το υπο - έκδοση πόνημα (βιβλίο) μου,
Μνήμες και θύμησες από τη Παραδοσιακή Σποδιάνα 

Η Χιονότρουπα

Στο οροπέδιο του Ωλωνού από τη Βόρειο-Ανατολική πλευρά και στη θέση ΚΕΝΤΡΙΑ΄Σ  υπάρχει ένας γεωλογικός σχηματισμός που μοιάζει  σαν ένα  επίγειο πηγάδι που περικλείεται από τεράστιους ογκόλιθους κάθετα  φυτεμένους στο έδαφος σε μορφή κύκλου που καλύπτουν επιφάνεια γης πέντε τετραγωνικών μέτρων και ύψος δέκα μέτρων κατά προσέγγιση.  Στη ΒΑ πλευρά η διάταξη αυτών σχηματίζει μία μικρή είσοδο που οδηγεί τον επισκέπτη στο κέντρο έρποντας. Το γεωλογικό αυτό φαινόμενο αποτελεί τη γνωστή μας χιονότρουπα.

Αηβασιλιάτικα Κάλαντα στη Σποδιάνα τον περασμένο αιών

Παρουσίαση: Αθανάσιος Στάμος

Ο Μέγας Ιεράρχης της εκκλησίας Βασίλειος, θεωρείται ο κατ’ εξοχήν αντιπρόσωπος της πένας, του χαρτιού και του καλαμαριού.
«Που έχει τον ουρανό χαρτί, τη θάλασσα μελάνι ,
το χέρι του το άγιο, αθάνατο κονδύλι,
με το κονδύλι έγραφε και με το χαρτί μιλούσε,
και πρόλεγε τις τύχες των ανθρώπων και του Έθνους»

Απ’ τα πολύ παλιά τα χρόνια έχουν καθιερωθεί στο χριστιανικό κόσμο να λέγονται τα κάλαντα της πρωτοχρονιάς. Στη Σποδιάνα το έθιμο ανάγεται στο απώτερο παρελθόν, στους αιώνες που πέρασαν. Ο τρόπος που τραγουδούσαν τα κάλαντα οι προπάτορές μας είναι αξιοπερίεργος και ίσως πρωτότυπος. Αναφέρομαι στην εποχή γύρω στα 1850 από μαρτυρία του παππού μου γερο-Θανάση Στάμου που είχε λάβει ενεργό μέρος σε τέτοιες εκδηλώσεις.

Οι καλλίφωνοι αγιοβασιλιάτικοι τραγουδιστάδες, ξεκινούσαν να τραγουδούν τα  κάλαντα παραμονή της πρωτοχρονιάς. Στο ξεκίνημα η παρέα αποτελείτο από δυο κοινωνικά καταξιωμένα άτομα του χωριού και έμπαιναν στο πρώτο σπίτι (που συνήθως ήταν του Νίκα ή του Κραβαριώτη στο κάτω χωριό) και έλεγαν τα κάλαντα. Αργότερα όμως, στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, οι τραγουδιστάδες πλαισιώθηκαν και με μουσικά όργανα, με κλαρίνο το Φίλιππα Βέτσο, βιολί το Νικολό Σούρα, λαούτο το Κώστα Πατσαβά και ταμπουρά το Νίκο Στάμο.

Αν θα μπορούσαμε νοερώς να μεταφερθούμε, έστω και για λίγο, σε κείνη την εποχή, που στο χωριό μας υπήρχαν εξήντα οικογένειες με 300 περίπου άτομα, πόσο όμορφα θα νοιώθαμε σε μια τέτοια αγιοβασιλιάτικη περιοδεία των προγόνων μας από σπίτι σε σπίτι, με το λαδοφάναρο στο χέρι για το βαθύ σκοτάδι, μέσα στο τσουχτερό κρύο του χειμώνα!!!

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝOY TOY ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ

  Παρουσίαση Αθανάσιος Ν. Στάμος 

Κατά την Οθωμανική περίοδο οι κατακτητές δεν επέτρεπαν την οικοδόμηση ναών σε απομακρυσμένες περιοχές από τα χωριά και οι θρησκευτικές λατρείες των κατοίκων εκτελούνταν σε μικρού μεγέθους λατρευτικούς χώρους τις εκκλησίες με τους στυγνούς όρους που κατά διαστήματα έβαζαν και τα εκκλησάκια που άλλοι κατακτητές είχαν επιτρέψει να υπάρχουν σε απόμακρες περιοχές από τα χωριά, οι Οθωμανοί τα κατέστρεφαν.
Οι προπάτορες μας εκκλησιάζονταν στην Ιερά Μονή της Χρυσοποδαρίτισσας. Μετά την απελευθέρωση ξεκίνησαν ελεύθεροι πλέον και με χρήματα που συγκέντρωσαν με εράνους και χορηγίες να κατασκευάσουν ναούς όπως το 1884 οικοδόμησαν τον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου που γίνεται αναφορά στη συνέχεια.

Οι Ιερείς της Σποδιάνας (Χρυσοπηγής) 1835-2021

Παρουσίαση Αθανάσιος Ν. Στάμος            

Κάκιζας Ιωάννης [Παπαγιαννάκης] αναφέρεται στην Α’ Κατάσταση κληρικών (η οποία δεν αναφέρει ημερομηνία, αλλά εικάζω ότι είναι του έτους 1835) με α/α 1517 ως εφημέριος καταγόμενος από Σποδιάνα, είναι ηλικίας 53 ετών  [γεννηθείς το 1782] έγγαμος με εκκλησιαστικό βαθμό - και τόπο διαμονής Πούμπα [Μπούμπα] Επισκοπής Κυναίθης (ΓΑΚ. Αρχ. Γραμματείας Υπουργ. Εκκλ. και Δημοσ. Εκπαιδευσ. Φ505).

 Δούρος Γεράσιμος [Παπαγεράσιμος] αναφέρεται σε κατάσταση κληρικών χωρίς ημερομηνία (αλλά εικάζω ότι είναι του έτους 1835) καταγόμενος από Σποδιάνα ηλικίας 47 ετών [γεννηθείς το 1788] άγαμος, μοναχός, επιτήδευμα γεωργός με τόπο διαμονής Μονή .Χρυσοποδαρίτισσας, της Επισκοπής Κυναίθης (ΓΑΚ. Αρχ. Γραμμ. /Υπουργ. Εκκλησ. και Δημοσ. Εκπαιδ. Φ505).                                        

Η Σπυριδούλα της Χρυσοπηγής (Κυρά κι' Αρχόντισσα)

Παρουσίαση: Αθανάσιος Νικ. Στάμος

Η αγαπητή μας κυρία  Σπυριδούλα Γιαννικοπούλου, ζει στο αρχοντικό της στο όμορφο ορεινό χωριό μας και χαίρεται να επισκέπτεται τακτικά και να συνομιλεί  διαδικτυακά με τα πέντε παιδιά της, τα έντεκα εγγόνια της και το δισέγγονό της. Ήρθε νύφη στο χωριό μας από την ορεινή Ναυπακτία πριν από αρκετά χρόνια.

Ο άνθρωπος (προξενητής εκείνης της εποχής) που είχε αναλάβει να φέρει σε επαφή γνωριμίας το μελλοντικό ζευγάρι ήταν σίγουρος ότι η γνωριμία αυτή θα είχε αίσιο τέλος και δεν είχε άδικο. Η Σπυριδούλα όμως, είχε δηλώσει στο πατέρα της και στα αδέλφια της που τη συνόδευαν στο χωριό του γαμπρού ότι «αν δεν μου αρέσει ο γαμπρός και το χωριό, θα φύγω και θα γυρίσω πίσω στην αμπελακιώτισα» το χωριό καταγωγής της.

Το Ολοκαύτωμα της Χρυσοπηγής

               (29 Απριλίου 1944)
Πέρασαν 80 χρόνια από την αποφράδα εκείνη μέρα της 29^ης Απριλίου 1944 και στο χωριό μας υπάρχουν ακόμα ερείπια κατεστραμμένων οικιών από τον εμπρησμό που προκάλεσαν τα Γερμανο-Ναζιστικά στρατεύματα κατοχής σε αντίποινα για τις μεγάλες απώλειες που είχαν υποστεί από τις επιθέσεις των μαχητών του ΕΛΑΣ δηλαδή των ανταρτών.

Η αντίσταση αυτή θα έπρεπε με κάθε τρόπο να εκλείψει με οποιοδήποτε κόστος επειδή οι κατακτητές είχαν πληροφορίες ότι επρόκειτο να γίνει απόβαση των συμμαχικών δυνάμεων στη Πελοπόννησο και συγκεκριμένα στα ακρωτήρια Ταίναρο ή Ακρίτας και ότι οι  δυνάμεις του ΕΛΑΣ θα κινιόντουσαν  σε αντιπερισπασμό υπερ της απόβασης.

Η απόφαση πάρθηκε στη Κόρινθο στις αρχές Απριλίου από τους Γερμανούς στρατηγούς Χέλμουτ Φέλμυ, Φον λε Σουίρ και Σιμάνα τον Αρχηγό των SS και υπεύθυνο των Ελληνικών Ταγμάτων Ασφαλείας που οργάνωσε στη Πάτρα με τη βία  ο πρώην αξιωματικός του Ελληνικού στρατού και έμπιστος φίλος των Γερμανών αντικομουνιστής Νίκος Κουρκουλάκος, τα εφοδίασε με Γερμανικές στρατιωτικές στολές και με όπλα και τα έθεσε στο πλευρό των Γερμανών σαν ενισχυτική δύναμη για την εξολόθρευση των δυνάμεων αντίστασης του ΕΛΑΣ και με αυτό τον τρόπο οι Ναζί πέτυχαν να χύνεται λιγότερο αίμα από τους Γερμανούς στρατιώτες στις συμπλοκές με τους αντάρτες. 

Η γυναίκα της αγροτιάς! (Μέρος δεύτερο}

            

Υπήρχε όμως και μια άλλη Σποδιανιώτισσα νοικοκυρά που δεν έδινε και τόση μεγάλη σημασία ότι «η καθαριότητα είναι μισή αρχοντιά». 
Παρείχε όμως τη βασική καθαριότητα στο σπίτι της (χωρίς όμως την αρχοντιά) διότι περνούσε το περισσότερο καιρό με το σύζυγο στα κτήματα τους και στο κοπάδι των αιγοπροβάτων και επέστρεφε το βράδυ κουρασμένη και ταλαιπωρημένη  στο σπίτι να ετοιμάσει στα γρήγορα φαγητό, να φροντίσει όσο μπορούσε, με το καλύτερο τρόπο τα παιδιά και τους μεγαλύτερους αν υπήρχαν, να πλύνει στα πρόχειρα κάποια ρούχα στη σκάφη, να τα βάλλει κοντά στη φωτιά στο τζάκι να στεγνώσουν ή να ζυμώσει ψωμί και να το ψήσει στη τσερέπα (γάστρα) κυρίως το χειμώνα με τα πολλά χιόνια, τους πάγους το τσουχτερό κρύο και τις ασταμάτητες ραγδαίες βροχές.

Οι «Ανεβοκατεβάτες της Σποδιάνας»

   

Η κτηνοτροφία στο χωριό μας παλαιότερα ήταν πολύ ανεπτυγμένη. Όλοι σχεδόν οι κάτοικοι έτρεφαν αιγοπρόβατα και άλλα χοντρά ζώα που ήταν απαραίτητα για να καλύψουν τις διατροφικές τους ανάγκες παράλληλα με τη γεωργία και την αμπελοκαλλιέργεια. Από τις αρχές του Μάη κάθε χρόνο, ξεκινούσαν συζητήσεις για το «ανέβασμα στο βουνό» με τα κοπάδια τους με συγκεκριμένη ημερομηνία το πρώτο δεκαήμερο του Ιουνίου.
 Είναι μια παραδοσιακή τακτική που έχει τη ρίζα της στα πολύ παλιά χρόνια που ακολουθούν οι κάτοικοι του χωριού μας πιστά και απαρέγκλιτα και έχει τεράστια πολιτισμική και κοινωνική σημασία όχι μόνο για τους ποιμένες της Σποδιάνας, αλλά γενικά και για τους περισσότερους κτηνοτρόφους, το χειμώνα με τις στάνες τους στα «χειμαδιά» και το καλοκαίρι στα «θερινά» βοσκοτόπια.

Το Δημοτικό Σχολείο της Σποδιάνας (Χρυσοπηγής)

ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ

Το Μάρτιο του 1822 η Πελοποννησιακή Γερουσία ανακοινώνει  τη λειτουργία του πρώτου Δημόσιου Ελληνικού Σχολείου στην Τρίπολη με δωρεάν φοίτηση στα Ελληνόπουλα και καθόρισε για Μέθοδο διδασκαλίας την Αλληλοδιδακτική που οι μαθητές των κατωτέρων τάξεων διδάσκονταν από τους μεγαλύτερους σε τάξη μαθητές «τους πρωτόσχολους» με την εποπτεία του δάσκαλου λόγω έλλειψης επαρκούς διδακτικού προσωπικού και στεγάστηκε σε ένα τζαμί που μετατράπηκε σε διδακτήριο.

 Ο Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας είχε σαν μέλημά του και την οργάνωση της παιδείας και παρότρυνε εκτός των άλλων τους ενήλικες πολίτες και μικρούς Ελληνόπαιδες να αποκτήσουν την αναγκαία και στοιχειώδη γνώση της Ελληνικής γλώσσας και τα χωριά και οι πόλεις με σημαντικό αριθμό παιδιών να κατασκευάσουν διδακτήρια.

ΜΝΗΜΕΣ 28ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 ΑΠΟ ΤΗ ΣΠΟΔΙΑΝΑ- (ΧΡΥΣΟΠΗΓΗ)

 Παρουσίαση: Αθανάσιος  Νικ. Στάμος

Ήταν ημέρα Δευτέρα 28 Οκτώβρη 1940 και ώρα δέκα περίπου το πρωί, όταν τρία βομβαρδιστικά Ιταλικά αεροπλάνα ξεπροβάλλουν από Νοτιοδυτική κατεύθυνση και συγκεκριμένα πάνω από το χωριό Σταροχώρι και σε δευτερόλεπτα ρίχνουν τις βόμβες τους  στη Πάτρα, στο λιμάνι, στη πλατεία Τριών Συμμάχων και σε άλλες περιοχές.

Εορτή των Αγίων Αναργύρων της Σποδιάνας

Παρουσίαση: Αθανάσιος Ν. Στάμος

Την πρώτη Ιουλίου κάθε χρόνο, γιορτάζει το ομώνυμο εκκλησάκι των Αγίων Αναργύρων, που αναστηλώθηκε το 1985 από εράνους και προσωπική εργασία των ευσεβών κατοίκων του χωριού μας. Προς Τιμή των Αγίων, παραθέτω το παρακάτω ιστορικόν από το διαδικτυακό χώρο PRO NEWS.

Οι Άγιοι Ανάργυροι Κοσμάς και Δαμιανός είχαν πραγματοποιήσει την πρώτη μεταμόσχευση ποδιού στη ιστορία. Ιστορικοί γιατροί αποδίδουν στους Άγιους Ανάργυρους, Κοσμά και Δαμιανό την πρώτη επέμβαση μεταμόσχευσης στην ιστορία και μάλιστα... ποδιού που είχε ακρωτηριαστεί από γάγγραινα!

Μνήμες από μια άλλη εποχή

Κούλα (Δήμητρα) Αρβανιτάκη-Πετρούτσου

Η Κούλα είναι μια παραδοσιακή νοικοκυρά από τις λίγες  που υπάρχουν εν ζωή και έχει μεγάλη γνώση και εμπειρία γύρω από την παραδοσιακή ζωή του χωριού μας που οι νεώτεροι σέβονται και εκτιμούν. Γεννήθηκε στη Σποδιάνα Αχαΐας που αργότερα ονομάστηκε Χρυσοπηγή και είναι η μικρότερη κόρη από την οικογένεια παπαδημήτρη Αρβανιτάκη ο οποίος πέθανε πολύ νέος που η Κούλα δεν τον γνώρισε.

Τη συνάντησα, ένα πρωινό, το καλοκαίρι του 2018  στη κατοικία της. Με υποδέχτηκε με καλοσύνη και ευγένεια, ένα στοιχείο που χαρακτηρίζει τις παλαιές Σποδιανιώτισσες νοικοκυρές και την παρακάλεσα να μου δώσει μερικές πληροφορίες από τα παλιά του χωριού μας αν θυμάται. 

Δέχτηκε με ευχαρίστηση τη πρότασή μου και μετά από ολιγόλεπτη σκέψη  άρχισε να μου αφηγείται με δέος την τραυματική της εμπειρία που βίωσε κατά τη διάρκεια της σκληρής κατοχής της χώρας από τα Γερμανικά στρατεύματα κάτω από δύσκολες συνθήκες. Πως ένοιωσε την φρίκη, το φόβο, το  τρόμο και την απόγνωση όταν έβλεπε το σπίτι της τυλιγμένο στις φλόγες από τους Γερμανούς και τη πύρινη λαίλαπα να ξαπλώνεται σ’ όλο το χωριό καθώς και τη δυστυχία που επακολούθησε μετά το ολοκαύτωμα.

Πως όλοι οι κάτοικοι γύριζαν ρακένδυτοι, πεινασμένοι και  απελπισμένοι στους δρόμους και στα χωράφια αναζητώντας τροφή και τρόπο στέγασης χωρίς καμία κοινωνική μέριμνα. Πως όλα τα υπάρχοντά τους είχαν καταστραφεί. «Δεν είχε μείνει ούτε μια αλλαξιά ρούχα για να αλλάξουν».  

Ο Αιδεσιμότατος π. Γρηγόριος Πετρούτσος 1948-2021

 Παρουσίαση: Αθανάσιος Νικ. Στάμος 

Ο Ιερωμένος άρχοντας του Χωριού μας αιδεσιμότατος Γρηγόριος Πετρούτσος, άφησε τη τελευταία του πνοή σε Νοσοκομείο της Πάτρας στις 21 Απριλίου 2021 «μετά από ένα ατύχημα το οποίον είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό των πνευμόνων του, σε συνδυασμό με τον ιό, αποτέλεσαν την αρχή και το τέλος για το λυπητερό γεγονός» αναφέρει η αναγγελία του θανάτου του από την οικογένειά του. Μεγάλη θλίψη και αβάστακτος πόνος διαδέχτηκε την απώλειά του.

Δυστυχώς! Έφυγε από τη ζωή! ‘Έφυγε με γεμάτες τις αποσκευές του με ήθος και αξίες, αφήνοντας το αποτύπωμά του σ’ όσους τον γνώρισαν.

Η Δουλεία των σκλαβωμένων Ελλήνων

 Παρουσίαση: Αθανάσιος  Νικ. Στάμος

 Όταν οι Τούρκοι υπέταξαν την Ελλάδα καθόρισαν και το πρότυπο δουλείας στους υποτελείς τους. Σύμφωνα με τον Οθωμανικό Νόμο οι Έλληνες ήσαν υποχρεωμένοι να φορούν πάντα μαύρα ρούχα και να περπατάνε πάντα με σκυμμένο το κεφάλι και με μικρά βήματα. Το ευθυτενές και παλικαρίσιο περπάτημα ήταν προνόμιο μόνον των Τούρκων.

Ο υπόδουλος Έλληνας δεν είχε το δικαίωμα να καβαλάει στα άλογα ή τα μουλάρια. παρά μόνον στα γαϊδούρια και όταν συναντούσε κάποιον Τούρκο έπρεπε να κατέβει από τον γάιδαρο του και να τον προσκυνήσει. Αν όμως δεν το έκανε αυτό τότε ο κάθε Τούρκος(ακόμη και αλήτης αν ήταν) τον κατέβαζε βιαίως και τον ξυλοκοπούσε. Οι μόνοι που δεν κατέβαιναν από τα ζώα τους όταν συναντούσαν Τούρκο ήσαν οι ιερείς. Ο κλήρος προστατευόταν από ειδικούς Νόμους και είχε πολλά προνόμια.

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΩΝ ΝΕΖΕΡΩΝ ΚΑΙ Η ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΗ ΚΑΣΤΡΟΧΩΡΑ

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ (Τελευταίο)
Παρουσίαση: Αθανάσιος Νικ. Στάμος

Περιγραφή του Κάστρο Νεζερών

Το κάστρο, με το όνομα πλέον Άγιος Δημήτριος ήταν μικρού μεγέθους όπως μαρτυρούν τα ερείπιά του με περίμετρο 600 περίπου μέτρων. Σε τόσο μικρό χώρο είναι απορίας άξιον πως στεγάζονταν 30 οικογένειες ή 105 άτομα κατά την απογραφή του Ενετού Γκριμάνι. (Β. Παναγιωτόπουλος σελ.268)

Εδώ υπάρχει μια παλιά, ξεθωριασμένη από το χρόνο μαρτυρία, αλλά βαθειά χαραγμένη στη συλλογική μνήμη «λαϊκών λογίων» κατοίκων των περιοχών, ότι οι εξωτερικοί τοίχοι των οικιών σε συμπαγή παράταξη αποτελούσαν την Βόρειο-Ανατολική πλευρά του τείχους του Κάστρου και οι κάτοικοι σε δύσκολες περιστάσεις επικοινωνούσαν από τις ταράτσες και εδώ πάλι «η προφορική μαρτυρία ότι πηδώντας από κεραμίδι σε κεραμίδι δηλαδή από στέγη σε στέγη έφτανες στη κάτω Αχαγιά». Προφανώς να ήταν αυτό το καστροχώρι δομημένο με κτίσματα «σε συμπαγή παράταξη γύρω από έναν πανύψηλο Πύργο και γειτονιές αναχαίτισης των επιδρομέων». Ίσως αυτή η άποψη να έχει και κάποια σχέση με το επικλινές του εδάφους, στη κατασκευή του κάστρου με τις οικίες σε συμπαγή παράταξη.

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΩΝ ΝΕΖΕΡΩΝ ΚΑΙ Η ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΗ ΚΑΣΤΡΟΧΩΡΑ

Παρουσίαση: Αθανάσιος Νικ. Στάμος

 Οι Φράγκοι Σταυροφόροι, μετά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης το 1204, κατέβηκαν στη Πελοπόννησο και την υπέταξαν. Διένειμαν τη γη σε φέουδα, η Χαλανδρίτσα είχε 4 φέουδα και ο κάθε φεουδάρχης είχε στη κατοχή του μεγάλες εκτάσεις γης να νέμεται, να εισπράττει δηλαδή υψηλή φορολογία.

Πόσων ετών κοιμήθηκε η Παναγία και ποια ήταν η ζωή Της;

Πόσων ετών ήταν η Παναγία όταν άφησε τη γη; Ποια ήταν η ζωή της; Γιατί δεν βρέθηκε ποτέ το σώμα Της; Αυτές είναι τρείς βασικές ερωτήσεις τις απαντήσεις των οποίων γνωρίζουν λίγοι.

Η Χρυσοπηγή (Σποδιάνα) στις Φλόγες 29/4/1944

(Από τα Γερμανικά Στρατεύματα Κατοχής)

Παρουσίαση: Αθανάσιος Νικ. Στάμος

Είναι ζοφερές και ανεξίτηλες,  στη μνήμη των επιζώντων, οι εικόνες εκείνου του Σαββάτου 29 Απριλίου 1944 κοντά το μεσημέρι όταν ο ουρανός σκοτείνιασε από γκριζοκόκκινους καπνούς και οι φλόγες να διαδέχονται η μια την άλλη από σπίτι σε σπίτι και οι κάτοικοι να είναι στριμωγμένοι, από τους Γερμανούς εμπρηστές, ο ένας επάνω στον άλλον, στην αχυροκαλύβα του Σούρα κοντά στη πλατεία του κάτω χωριού αναμένοντας με πόνο ψυχής και βουβό κλάμα και τη δική τους  μοίρα.